Sınav Kaygısı Nedir? Belirtileri Nelerdir?
Sınav kaygısı ; Yoğun kaygıya bağlı olarak sınav sırasında bilginin etkili bir şekilde kullanılmasını engelleyerek başarının düşmesine neden olan bir etmendir. Sınava yüklenen anlamlar, sınavın kapsayıcılığı ve hayat başarısıyla ilişkisine dair yanlış inançlar, çevre baskısı, sınav sürecindense sınav sonucuna odaklı çalışma sürdürme, kişinin kendini arkadaşları veya çevresiyle kıyaslaması kaygının yönetimini zorlaştıran etmenlerdir. Kaygı seviyemiz optimal düzeyde olduğunda harekete geçmeyi ve yaşamın devamını sağlar. Yoğun bir sınav kaygısı deneyimlendiğinde ve yönetilemediğinde; öğrencilerin günlük yaşamında kısıtlamalar oluşturur. Dikkati toplayamama, okuduğunu anlamada güçlükler, sınavlarda zamanı yönetememe sorunlarına neden olur. Sınav kaygısının belirtileri arasında huzursuzluk, tedirginlik, başarısızlık korkusu, taşikardi, titreme, ağız kuruluğu ve uyku problemlerine dair belirtiler görmekteyiz. Kişinin yetersiz ve değersiz olduğuna dair çarpık inançlar geliştirmesine ve benlik saygısında azalmalara sebebiyet verir. Kaygıyı yönetememeye bağlı olarak bedensel semptomlar görülebimektedir. Bunlar mide bulantısı, baş ağrısı, bağırsak problemleri, karın ağrısı ile seyretmektedir. Kaygı yönetilemediğinde davranışlar denetlenemez hale gelebilir, öfke patlamaları, ağlama krizleri eşlik edebilmektedir. Kaygı yönetimi için öğrencinin sınava atfettiği orantısız anlamlar, gerçek dışı beklentiler ve kaygıyı tetikleyen düşünce döngüleri yeniden yapılandırılmalıdır. Sınav Kaygısı Neden Olur? Bireyin kaygılı, panik, tedirgin ebeveyn veya ebeveynlere sahip olması, mükemmeliyetçi, rekabetçi kişilik özelliklerine sahip olmak, sosyal çevre baskısı, ailenin yüksek beklentileri kaygının oluşumuna temel oluşturabilmektedir. Sınav Kaygısını Nasıl Yönetebiliriz? Kaygıyı yönetmek için öğrenciler sınav sırasında nefes egzersizlerinden faydalanabilirler. Nefes egzersizleri ile amaç yatıştırıcı sinir sistemiz olan parasempatik sinir sistemimizin aktivasyonunu artırmak ve ana gelebilmektir. Bu bilinçli nefes egzersizleri ile sağlanabilir. Evde yardım alabilecekleri bir diğer davranışsal yöntemlerden olan egzersizimiz ise progresif kas egzersizidir. Progresif diğer adıyla aşamalı kas egzersizi ile vücudun belirli bölümlerindeki kasların gerilmesi ve gevşetilmesi temeli ile bedensel ve zihinsel gevşeme hedeflenir. Kaygı, stres ve öfke yönetiminin yanı sıra uyku sorunları içinde tercih edilebilir. Gün içinde ve gece yatmadan önce stresörler diğer adıyla stres faktörlerinden ayrışmak için 15-20 dakikalık bir zaman dilimini ayırmak ve uygulamak destekleyici olmaktadır. Uzun süredir devam eden ve kişinin akademik, bilişsel, fizyolojik ve psikolojik anlamda işlevselliğini azaltan kaygı hali var ise uzman desteğine başvurunuz. Psikoterapi ile öğrencilerin kaygıyı tanımlamaları, kaygının etkilediği dinamikleri öğrenmeleri sağlanır. Sınava dair olumsuz otomatik düşüncelerinin çalışılması, olumlu alternatif düşünceler üretebilmeleri, kaygılı hissettikleri anlarda yararlanabilecekleri farkındalık egzersizleri ile düşünceyi durdurma ve anda kalma tekniklerine yer verilir. Aileler Neler Yapabilir? Ailelerin sınava ilişkin destekleyici, çocuğu akranlarıyla karşılaştırmayan tutumları önem teşkil etmektedir. Sınavı başarının tek anahtarı gibi görmemeli, aileler yaptığı fedakarlıkları sürekli dile getirerek çocuğu borçlu ve suçlu hissettirmeye yönelik yanlış tutumlardan kaçınmalıdır. Sınav bir gerçektir fakat sınav başarısı tek çıkış yolu değildir. Çocuğun sadece başarılı olduğunda ebeveynlerinden gördüğü takdir, ilgi ve onay çocuğun zihninde şartlarlanmış bir sevgiyi temsil etmesine ve iyi duyguları sınavda kazanacağı başarı ile deneyimleyebileceği ve sahip olabileceğine dair inançlar geliştirerek duygusal sorunlar yaşamasına neden olabilmektedir. Bu noktada yaşamın her anında ebeveynlerin çocuklara rehberlik etmeleri, sınavın bir süreç olduğu ve bu yolculukta çocuklarının istek,ihtiyaç ve beklentilerine kulak vererek ilerlenmesinin bu geçişi kolaylaştırıcı etmenlerden biri olacaktır. Yönetilemeyen yoğun kaygı, öfke problemleri, duyguları yönetmekte güçlük, dikkat sorunları yaşanıyorsa uzman klinik psikolog desteği yararlı olacaktır.